Gümrük işlerimizi bitirdikten sonra dolmuşa binip Tebrize doğru hareket etmeye başladık. Arabadaki insanlar'la sanki daha öncesinden tanışmış konuşmuş ve dertleşmiş gibiydik .
İnsanda hiçmi tedirginlik olmaz, bildiğin yok.. radyoda saf Türkçe müzikler çalıyor ara reklama Farsça tanıtımlar yapılıyordu sessizce konuşuyor gibiydik arabadakilerle yol dümdüz devam ediyordu çevresinde kısmı ağaçlık bir çok yerde Anadolum'su tarzı bozkıra kendini bırakıyordu. Karpuz ve kavun satan seyyar satıcıların çevresinde baya kalabalık oluşuyordu. Farklı bir ülkenin olmanın yanında farklı bir zaman dilimine de geçiyor gibiydik bildiğin günümüz dünyasını kendi ekollerince yorumlayan bir ülkeydi. Hayatta ilk defa şeriatla yönetilen bir ülkenin topraklarındaydım. Yol direklerinde Ayetullah Ali Hamaney ve Kumeyninin fotoğrafları vardı. Aklıma bir anda İskender Pala'nın Şah ve Sultan kitabı geliyordu bu meraklı gözlerle hiç bir ayrıntıyı kaçırmayarak dört saat gibi yolculuktan sonra Tebriz şehrindeydim. Geçmişim şehirde bir yerde bana bakıp hafif tebessüm ederek hoşgeldin diyordu,
hissediyordum şoförün son durak demesiyle ve bana kalacağım otelin yerini göstermesiyle artık Tebriz'i keşfetmeye başlayalım .
Otelden içeriye girdiğimde resepsiyonda beni ablak suratlı gözleri hafif çekik sinek kaydı tıraş olmuş güzel bir Azeri Türk'ü abimiz babacan bir şekilde ve tebessüm ederek karşıladı Hoş gelmiş'şen aybalam ünlemesinden sonra karşı koltukta oturmamı söyledi oturduğum koltuğun karşısında tekrardan Ayetullah Ali Hamaney ve Kumeyni resimleri bizi takip ediyor gibiydi gerçi bunlara hiç gerek yoktu Savaktan bir iki tane elemanla durumu idare ettirebilirlerdi. Neyseki bu kombin halimiz fazla uzun sürmedi odama yerleştim artık tebrizdeydim 3 gün boyunca bu şehrin tadını çıkarmalıyım .
Güzelce uykudan sonra sabah erkenden kalkıp kahvaltı yaptıktan sonra Lobideki ismi Aybek olan abimize Şehir hakkında danıştım neler yapılabilirliğine dair gidip görülecek gezilecek yeri adım adım yazıp çizdi hiç vakit kaybetmeden gezime başlamıştım.
İlk durağım şah gölü oldu İslam devriminden sonra Halk gölü olarak değiştirildi ismi girişte lunapark karşıladı beni etrafı yürüyüş yolları çay bahçeleri ve bankalarla çevrili 1990 yılları hatırlatan nostaljik güzel bir park buraya halk gölü diyiliyor ama aslında bir havuzmuş ve ortasındaki bina ise kaçar sarayı imiş restore edilip günümüzde Resturant olarak kullanılıyor yürüyerek Tebriz kalesine geçtim öyle alalade bir kale değil 500 yıl önce yıkılan bir camii üzerine yapılan kaleymiş bu kalenin önemi ise dönemin idam cezalarının infaz edilmesiyle meşhur bir kaleymiş ve şehrin kalbi'nin attığı yere Tebriz kapalı çarşısına gelmiştim bu tip yerlede halkı iyi analiz edebilme fırsatım olmuştu . Tebriz çarşısı İstanbul kapalı çarşışının belkide on katı büyüklüğünden içinde boş yer yok insan sığa bilecek yere kadar stand kurulup satışlar yapılıyor. Ayetullah Humeyni'nin özlü sözleri duvarda yazılı , İran'da devrim Tebriz çarşısından başlamıştır , bunu bir Fransız kanalına demeçte bulunarak söylemişti Humeyni. Gezip gördüğüm yerlerin pazarlarının belkide en büyüğü ucu yok labirent gibi sokakları da kaybola kaybola dolaşıyorum müthiş doğu kokan bir yerdi bu his tarif edilemezdi yaşanılabilecek bir durum içinde kıyafetten halıya baharattan altına kadar ne aranılırsa var çevrede çok güzel Farsi ve Azeri Türkçesi müzikleri çalıyordu; insanın içi kıpır kıpır ediyordu pazarcıların yüzler oldukça güleçti kadınlar iş hayatında oldukça aktifti abartılı yapılmış makyajlar ve mahmur bakışlı gözlerle bizlere Farsça selamlar veriyordular. Biz Türkçe karşılık verince tatlı bir ünleme ile Hoş gelmişşen neçesen nasilsan Türkiye'de Hardan gelirsen Trabzon cevabını verdim bir çoğu biliyor ama çok az kısmı gezmeye gelmiş tatlı sohbetler yapa yapa pazarın her yerini geziyordum özelikle Halı ve Altın bölümü oldukça kalabalıktı dünyanın dört bir yanından halı siparişleri bile veriliyordu Arap ülkelerinin Türkiye Ve Avrupa'daki bir çok burjuvanın halıları bu pazardan gidiliyordu, keza Tebriz ahaliside halı işinin hakkını laikiyle yapıyordu. Yatırım öncelikle altın olarak tercih ediliyordu , İran Tümeni sadece günlük işlerde kullanıyordu. İran'ın altın konusunda dünyadaki saygın ülkeler konumunda olduğunu daha önce biliyordum şimdi ise Tebrizde buna şahit olmuştum tahta kale yi aratmayacak manzaralar hakimdi günümün çoğunu burada geçirmiştim ve çok güzel nüans ve doneler alıp ve Tebrizi hatırlatacak bir hediyede aldıktan sonra otele geri dönüşmüştüm. Akşamları çok hareketli bir şehir çay bahçeleri olsun parklar olsun dolup taşıyordu çay kültürü oldukça hakimdi her yerde semaver kaynıyordu
2. Güne Alman mimarili içinde müze olan belediye binasına girdim müzede şehrin eski fotoğrafları ve şehirdeki değişiklikler ve eski haritalar sergileniyordu şehirde kullanılan ilk taksi ilk yangın arabası büyük el dokuması halılar da bu müzede sergileniyordu yalnız arabaların Amerika ve Avrupa marka olması dikkatimden kaçmadı buradan çıkıp diğer müze olan Azerbaycan müzesine girdim bu müze üç büyük salon baçe ofisleri odalarından oluşuyor çoğunlukla İran Azerbaycanında çıkan kalıntılar sergileniyordu kütüphane kısmında ise tarih arkeoloji sanat ve İran kültürü hakkında yazılmış bazıları el yazması olan 2500 den fazla kitap bulunuyor hatta çok sevdiğim yazar şair Firdevsi'nin kitapları bile vardı...
Tebrize gelipte Camii görmemek olmazdı meşhur en eski Gök camiisi karakoyunlular döneminden günümüze ulaşan bu camii Büyük depremde zarar görmüş kim bilir zamanında ne ihtişamıyla duruyordu dışındaki ve içindeki çiniler müthişti camiden tatlı bir uğultu geliyordu sanki geçmişe ait 1400 lerde bu camiyi cihan şah yaptırmıştı kendisine ve ailesinin mezarı buradaki türbede bulunmaktadır camii bir hanedan mozalesi olarak sekizgen yapıda inşaa ettirilip sonsuzluğu betimleyen mavi renkte boyanmıştır..
Tebrizde en çok merak ettiğim yere şimdi gidiyordum müslüman ülkelerde böyle bir mezarlık varmı bilmiyorum ama gittiğim iki Ortodoks Hristiyan Rusya ve Ukraynada vardı ve Kadim Türk şehri tebrizdede olması beni çok mutlu etmişti Şair ve Yazarlar mezarlığına 10 bin tümen vererek girmiştim girişinde bir anıt karşıladı beni bu anıt mezarlığın önemli olduğunu hissetiriyordu en eski mezar 1072 yılında buraya gömülmüş olan esad Tusiye ait ve daha sonraları pek çok şair yazar buraya defnedilmiş özelikle Güney Azerbaycan bölgesinde oldukça güzel bir histi bu hissi Moskovaki novadeviçya mezarlığında ve livivdeki ünlüler mezarlığında hissetmiştim Trabzon'da Osmanlı döneminde Ayanlar mezarlığı vardı daha sonrasında kaldırıldı burayıda gördükten sonra teleferikle Eynali dağına çıktım ve şehire kuş bakışı yapıp çay kahve içtik hava kararmak üzereydi otele geçmek lazımdı yarın şehirden 50 km uzaktaki kandovan köyüne gidecektik...
3. Gün sabahı erkenden kalktık aparatif bir şeyler atıştırıp rehber eşliğinde Tebrizin 50 km güneyinde bulunan Kandovan köyüne yol aldık erkenden insanlar rızkının peşine düşümeye başlamışlardı yollarda kavun karpuz satılıyordu Hayatımda ilk defa deve kuşu çiftliğini burda görmüştüm büyükce cusseleriyle kafalarını kaldırıp yoldan geçen arabalara bakıyordular. Altlarında devasa yumurtalar duruyordu daha toplanmamıştı, koyun sürüleri ağıldan çıkıp sararmış bozkıra yayılıyordu süreler baya büyüktü Bir şehrin Türkmen olduğunu çevresinde bolca koyun sürüleri olduğundan anlarız ve sonunda kendovan köyüne geldik bizim Kapadokya'nın küçük bir kopyası gibi peri bacalarının içinde kurulmuş evler dükkanlar vardı hem dışarıdan hemde orada üretilen peynir çökelek olsun hediyelik eşyalar satılıyordu çocukluğumun bakkal rafları gibi olmasının yanında bisküviler çikolatalar çocukluğumdaki gibi kokuyordular . İnsanda Retro duygusunu uyandırıyordu. Köydeki ahali Türkçe konuşuyordu ama Türküm'süt arzları vardı Sanki ilk çağlardan bu yana orada yaşıyorlarmış gibi ve hiç terkemetmemişler yerlerini geleneklerini devam ettiriyorlar modernizmden nasibini az çok almışlardı lakin İran'da modernizm bizim kadar hayata girmemiş bunu her açıdan görebiliyordum lakin ilerleyen zamanlarda ne olur bilemem kandovan köyünde iki buçuk saate yakın kaldık ve artık dönme vaktiydi aracın içinde 4 koltuk boştu benim gibi Tebrizin taşarasını merak edenlerde vardı demek zaten hangi şehire gidersem gideyim gezmenin yanında taşarasınıda görmek isterim çünkü bazı merak ettiklerimizi yada arayıp bulamadıklarımızı taşrada rahatlıkla bulabiliriz Tebrize dönmüştük ,
bir dönem devlet erkanının ağırlandığı yere Kaçar müzesi Amir Nezamın eviydi 1868 yılında yapılan içindeki sanatsal süslemeler el işçiliği oldukça çok güzeldi gerçi bu coğrafyada bu kütür her zaman vardı ve dönemin devlet erkanlarının bu konaktaki ağırlandığı resimler sergileniyordu bir döneme damgasını vuran görevini yapmanın huzuruyle inzivaya çekilmiş gibiydi. Tebrizdeki Hristiyan cemaatinin çoğunluğunu Ermeniler oluşturuyordu, buradaki Türklerle gayet uyumlu halde idiler keza Gürcistanda'da durum böyleydi Tebrizde Ermeni cemaatine ait 9 .yy kalma Aziz stapanos manastırı vardı Ani harabelerindeki klise tarzı mimarisinde yapılmıştı . Kendi hallerinde gayet uyumlu halde Tebriz türkmenleriyle yaşıyorlardı.
Üç gün dolu dolu gezdik eski ve Kadim bir Türk şehri olan Tebriz tam manasıyla çok güzeldi sokakları çok temizdi dilenci yok denecek kadar azdı Saf ve Temiz Türkçe'nin konuşulduğu şehirdi kadınlar her alanda eşlerini yardımcı oluyordu çok güzel çay bahçeleri ve Resturantları var gezimizin bittiği akşamında shazdeh adlı bir Resturantta gittik safranlı pilav ciğer şiş kebab ve yanındaki müthiş baharatlı mezeler yedik şerbetlerimizi içtik her zaman derim hizmet sektöründe Türkiye ve İran'ın eline kimse su dökemez durumda ....
Kadim ve güzel şehir Tebrizden kendi izlenimlerim böyleydi ve bu güzel Türk şehrini görmenin mutluluğu ve hayali paha biçilmezdi bende ......
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder